De Nederlandse circuswereld pakt uit…  
Op zaterdag 19 april zal heel Europa en ook Nederland bol staan van de circusactiviteiten. Deze dag is door de European Circus Association uitgeroepen tot de eerste Europese Circus Dag. Met zijn rijke circustraditie, staat Nederland vooraan. Nederlander is voorloper, in 2006 organiseerde het al het grootscheepse Jaar van het Circus, waarin gedemonstreerd werd dat circus niet alleen kan bogen op een rijke geschiedenis, maar tot de dag van vandaag ook een sprankelende, dynamische kunstvorm is.

Romantiek van het circus
Circus is afgeleid van het woord cirkel. Deze traditionele vorm van de piste werd ooit uitgevonden om de paarden vrij baan te geven om rond te kunnen draven. Het circus is van oorsprong een paardenspel, al deden al snel ook de exotische dieren en de acrobatische acts hun intrede. Circus roept verwondering op, maar biedt ook vermaak. De clowns, die oorspronkelijk waren bedoeld als tussenact, zouden al snel een meer prominente plek krijgen, de domme August net zo goed als de slimme, meer melancholieke Pierrot figuur. Circus werd een totaalprogramma, een theater met muziek.

Net als de kermis, van waaruit het circus ontstaan is, was het een vorm van ambulant vermaak. De grote traditionele tentcircussen waren rondtrekkende circussen die het vermaak bij je thuis brachten. Het droeg allemaal bij aan de romantiek van het circus. Wie heeft er niet ooit van gedroomd om met het circus mee te reizen, al was het maar als nederige stalknecht? Maar circus kreeg ook zijn plek in het theater. Beroemd zijn bijvoorbeeld de grote circustheaters in Scheveningen en in Amsterdam (het vermaarde circustheater van Oskar Carré) maar ook het kleine theatercircus zoals het Cirque d'Hiver in Roermond en niet te vergeten het reizend theater Wintercircus Martin Hanson.

Activiteiten

Gouden Chapiteausleutel
De Gouden Chapiteausleutel wordt jaarlijks toegekend aan personen of instellingen die zich bijzonder hebben ingezet voor de circuskunst in het algemeen en het Nederlandse circus in het bijzonder. In het verleden viel de Sleutel onder andere ten deel aan Henk van der Meyden, Ineke Strouken (Nederlands Centrum voor Volkscultuur) en de Stichting Rijdende School. De Chapiteausleutel wordt uitgereikt door de VNCO, de branchevereniging van de Nederlandse circussen en circusproducenten.
 
Dit jaar is het de beurt aan Jet Bakels. Mevrouw Bakels is cultureel antropologe, gespecialiseerd in de relatie tussen mens en dier. Zij promoveerde op de betekenis van de tijger in Indonesië. Zij is schrijfster van onder meer het kinderboek Hoe tem je een leeuw! ( Leopold 2007). Jet Bakels ontving een Vlag en Wimpel voor een ander boek, Menseneters (Leopold 2005), dat zij samen met Anne-Marie Boer schreef. Tevens verschenen van haar hand tal van artikelen in de landelijke week- en dagbladen waarin het houden en tonen van wilde dieren in het circus zorgvuldig worden belicht en beschreven. De Sleutel wordt uitgereikt in het Magic Circus op de Europese Circus Dag op 19 april 2008 in Amsterdam.

Wat opvalt aan de vele activiteiten die op 19 april overal in Nederland georganiseerd worden, is de enorme diversiteit. Natuurlijk staan de voorstellingen centraal. Circus moet je beleven en ondergaan. Maar er wordt ook een kijkje achter de schermen gegund. Circus Moskou-Holiday in Oosterbeek geeft mensen bijvoorbeeld de gelegenheid de dieren te zien, de tent te bekijken en rond te lopen op het terrein. In de tent repeteren de artiesten. Verder worden in veel circussen workshops georganiseerd voor kinderen, waar je kunt leren jongleren, of leren rijden op één wiel. Zoals bij Circus Zanzara in Doetinchem en Magic Circus in Amsterdam.

Alle grote circussen doen mee. Bij Circus Herman Renz, dat zelf een voorstelling geeft waarin het mysterie de leidraad vormt, is de tentoonstelling van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur te zien over de rijke geschiedenis van het circus. Circus Herman Renz staat op 19 april in Weert. Een andere tentoonstelling is van de Stichting Klassiek Circus die in het Magic Circus een fototentoonstelling heeft ingericht.

Kinderboek Mijn papa werkt in het circus
Schrijver Willem D.F. Schildt bedacht en schreef het verhaal met deskundig advies van Alberto Althoff, directeur van Circus Althoff. De illustraties zijn gemaakt door Diana Lepelaar-Moeliker. Het eerste exemplaar wordt feestelijk overhandigd aan drs. Ineke Strouken projectleider van het Jaar van het Circus, directeur van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en groot liefhebber van het Nederlandse circus.

Mijn papa werkt in het circus is een prentenboek dat gaat over het verzorgen en werken met dieren in een circus. Kinderen begrijpen dat als je het over een dier hebt, je er voor moet zorgen. Het boekje geeft een kijkje achter de schermen van het circus en laat zien dat er hard gewerkt moet worden. Het jongentje dat zijn verhaal vertelt, leeft dagelijks tussen de dieren en geniet dan ook van het met zijn vader verzorgen van de dieren.

Het deskundig advies van Alberto Althoff - die vanaf zijn prilste jeugd een bijzondere band met dieren heeft - is terug te vinden in het boek. Zo vertelt hij over de zweep. Een zweep gebruikt de dompteur om aanwijzigingen mee te geven en niet om mee te slaan. De dieren doen hun optreden, omdat ze de dompteur ervaren als hun leider. Het is een wisselwerking met als doel de dieren optimaal te laten presteren en zo hun schoonheid en gratie te laten zien.

De uitreiking van het eerste exemplaar "Mijn papa werkt in het circus" is op zaterdag 19 april tussen 15.00-16.00 uur in de circustent van Circus Althoff gelegen aan de Klapstraat in Wychen naast basisschool de Buizerd (www.circusalthoff.nl).

Ook een hele reeks van jeugdcircussen doet mee. Jeugdcircussen hebben veel ervaring met het organiseren van optredens of workshops op scholen. Het Rotterdamse jeugdcircus Rotjeknor telt momenteel 350 artiesten van 6 tot en met 20 jaar. Daarnaast doen elk jaar nog eens 15.000 kinderen mee aan de circusactiviteiten die Rotjeknor organiseert voor scholen, buurthuizen en festivals. Circus heeft een grote maatschappelijke uitstraling. Als uitsmijter van het optreden van Circus Rotjeknor in de Rotterdamse Stadsschouwburg is er nog een optreden van Circus Afrisiani. Dit circus bestaat uit Ethiopische circusartiesten, die eind vorig jaar asiel hebben aangevraagd in Nederland. Circus is een ideaal middel voor integratie.

Ook het moderne theatrale circus zal zich presenteren op zaterdag 19 april. Circuswerkplaats Debuut organiseert bijvoorbeeld de voorstelling `Fuck the teacher', een fragmentarische voorstelling vol spannende circustechnieken, zoals vuurjongleren en luchtacrobatiek. Rebelse leerlingen gaan soms net iets te ver in dit klaslokaal. Heeft de leerkracht de boel nog onder controle of laat hij zich meeslepen in het baldadige gedrag?

De Noordelijke jeugdcircussen organiseren samen een voorstelling in Groningen waarin de senior cursisten optreden. In Amsterdam treedt Circuswerkplaats Boost op met 15 kinderen in de leeftijd tussen de 9 en 15 jaar met de voorstelling BINK. Circus Never Mind heeft in Zoetermeer iets bijzonders georganiseerd: een circusconcert. Samen met de muziekvereniging Kunst en Vriendschap geven zij een voorstelling.

Meer informatie:
Het is slechts een kleine greep uit de vele activiteiten die georganiseerd worden op 19 april. Voor meer informatie kijk op www.volkscultuur.nl.

Of neem contact op met:
-    de secretaris van de ECA Arie Oudenes 06-25013436 (Europese Circus Dag),
-    de secretaris van de VNCO Adri Lammers 06-10497227 (Gouden Chapiteausleutel) of
-    Willem Schildt 06-17002914 (auteur boek)
-    Maurice Veldkamp 06-53723022 (Magic Circus)
-    Nederlands Centrum voor Volkscultuur 030-2760244