Dieren in het Circus

Al meer dan een decennium zijn de Nederlandse circussen, circusproducenten en de branchevereniging, VNCO, vragende partij voor het opstellen van specifieke wetgeving voor het houden en presenteren van (wilde) dieren in het circus. Dieren in het circus vielen altijd al onder de bescherming van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren, de Flora- en faunawet en de Wet op de dierenbescherming. Specifieke regelgeving voor circusdieren kan de heersende hoge standaard voor dierenwelzijn in de Nederlandse circussen tot de norm maken en tegelijk een duidelijk signaal geven aan circussen of acts (met dieren) die Nederland wensen te bezoeken.

Een verbod op wilde dieren in het circus werd in Nederland ingevoerd op 15 september 2015. De tekst van dit verbod werd pas vijf dagen eerder bekend, toen op 10 september 2015 de Algemene Maatregel van Bestuur (“AMvB”) werd gepubliceerd in de Staatscourant. Dit verbod is de meest ongenuanceerde beleidsmaatregel die het kabinet kon treffen. Bovendien breekt het volledig met de ingeslagen weg door voormalig minister van LNV, mevrouw I. Verburg, die onderzoek heeft laten uitvoeren naar het welzijn van circusdieren in Nederland. Deze studie uit 2008, uitgevoerd door de Universiteit van Wageningen onder leiding van Hans Hopster, zag geen grond voor een verbod op wilde dieren in het circus op basis van dierenwelzijn. Het rapport sluit daarbij aan op andere wetenschappelijke studies uit het buitenland. Opvallend is dat een verbod op wilde circusdieren noch bij de VVD, noch bij de PvdA in 2012 voorkwam in de partijprogramma’s.

dieren paarden
dieren Buba

De Raad van State, die belast was met de beoordeling van het ontwerpvoorstel van Staatssecretaris mevrouw S. Dijksma, heeft zich uiterst kritisch uitgelaten over het verbod. De Raad hekelt niet alleen de korte invoeringstermijn, maar ook de geringe inschatting van de gevolgen van een verbod op de ondernemers en het publiek. Het advies van de Raad van State bij een AMvB is niet bindend. Het kabinet heeft dit verbod geïmplementeerd door middel van een Algemene Maatregel van Bestuur. Een dergelijke AMvB is bedoeld voor het aanbrengen van wijzigingen in bestaande wetgeving, waarbij louter een voorhangprocedure vereist is. Hiermee lijkt het kabinet een hoofdelijke stemming in de Kamers hebben willen vermijden. Het is bekend dat de Kamerfracties intern erg verdeeld zijn over het onderwerp wilde dieren in het circus. Het besluit betreffende het verbod op bepaalde dieren in circussen is in feite nieuwe wetgeving. De regering misbruikt het AMvB-traject en verhindert een democratische behandeling van het besluit.

Het circuslandschap in Nederland is zeer divers. Er zijn producties zonder dieren, met eigen dieren en sommige circusproducenten huren dierennummers in voor bepaalde tijd, bijvoorbeeld ten behoeve van een kerst-/wintercircus. De branche wil dat de regering deze diversiteit erkent. Bovendien vragen de circussen de regering de uitkomsten van wetenschappelijke studies in binnen- en buitenland naar dierenwelzijn in het circus niet naast zich neer te leggen en te kiezen voor dierenwelzijn als primair beoordelingscriterium bij haar besluitvorming. De huidige cocktail van onderbuikgevoelens, ethische dilemma’s en broodje aap verhalen getuigen van weinig kennis ter zake. Ze worden met name aangewakkerd door organisaties als Stichting AAP en Stichting Wilde Dieren de Tent Uit.

De Vereniging van Nederlandse Circus Ondernemingen vraagt de regering nogmaals om niet te kiezen voor een ongenuanceerd verbod, om niet te kiezen voor de afschaffing van een beroepstak en cultuurvorm, om niet te kiezen de afstand tussen dier & mens nóg groter te maken in Nederland. De Nederlandse circussen vragen de regering een voorbeeld te nemen aan Duitsland, waar in elke stad circussen gecontroleerd worden door een dierenarts van de overheid, of aan Frankrijk waar dierentrainers een staatsexamen moeten halen voordat ze met bepaalde dieren mogen werken. De VNCO voelt zich door wetenschappelijk onderzoek in haar ervaring gesteund dat het welzijn van dieren in het circus gegarandeerd is. De relatie tussen dier en mens in het circus is een voor het publiek unieke ervaring en maakt voor veel mensen deel uit van de aantrekkingskracht van het circus. Daarom zal de VNCO in samenwerking met enkele (Europese) partners het verbod op bepaalde diersoorten in het circus in Nederland voor de rechter brengen. De leden van de Vereniging van Nederlandse Circus Ondernemingen hopen dat circusbezoekers ook in de toekomst kunnen kiezen voor een circus met wilde dieren. Géén verbod, wel regels!

dieren leeuw

“Eigenlijk zou je de apen en olifanten in dierentuinen aan het werk moeten zetten. Maar dierentuinen willen daar niet aan, dan lijken ze te veel op een circus en dan komen ze meteen in de problemen – kijk maar naar het recente en onterechte verbod op wilde circusdieren… Want wat is er zo erg aan het trainen van dieren? Het lijkt soms wel of dierenactivisten een lage dunk hebben van dieren. Ze kunnen zich niet voorstellen dat een dier het prettig vindt iets goed te kunnen.”
Jozef Keulartz, milieufilosoof, Trouw 21 april 2015

“Animals are the traditional circus. It's what people remember from their childhood.  You ask people, 'What is the circus?' They'll say, 'Animals, clowns and acrobats!' That's what people want. If you say you don't have animals, they walk away.”  Prinses Stéphanie van Monaco. Ze nam de rol van haar vader over als president van het Internationaal Circusfestival van Monte-Carlo, adopteerde twee bejaarde circusolifanten.

“The Holland public love animals in the circus. I love my animals. I think it is really a shame that because of people maybe that don’t do the things right that I get stopped at what my work is in Holland. I think that is wrong, but I think it is right we have to have regulations, good animal trainers, good conditions for the animals and, of course, state vets who can check on things like that.”
Martin Lacey jr., won goud en zilver op het circusfestival van Monte Carlo en was met zijn leeuwen reeds meerdere malen te gast in Koninklijk Theater Carré tijdens het Wereldkerstcircus

“Er moeten toch genoeg (eigen)wijze leden van de Eerste Kamer zijn die inzien dat de dreigende devaluatie van het circus is gebaseerd op een wereldvreemde dierenrechtenfilosofie die principieel, logisch en juridisch aan alle kanten rammelt.”
Gerry van der List, auteur en redacteur, Elsevier 3 januari 2015

“Als beroepsorganisatie van dierenartsen heeft de KNMvD op zich geen principiële veterinaire bezwaren tegen het gebruik van dieren voor amusement mits hun gezondheid en welzijn goed geborgd zijn.” Standpunt Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor Diergeneeskunde t.a.v. gebruik van wilde dieren in het circus. www.knmvd.nl - 21 december 2012

filmpjes

“Ondervinden circusleeuwen stress tijdens het transport?” Prof. Dr. I. Birmelin zocht het uit en vergeleek het stresshormoon van circusleeuwen met leeuwen in de dierentuin en in Afrika. https://youtu.be/0AH1LkqnR7Q

Achter de schermen bij de leeuwen van Martin Lacey met commentaren van Henk van der Meijden en Fredy Knie jr. https://youtu.be/7duqpVd9tHk

Het speelgedrag van zeeleeuwen als basis voor het circusnummer in de piste. Zeeleeuwen van Ingo Stiebner. https://youtu.be/UWnaO-W-P4k

Verberg
Toon